علامه شعرانی(رضوان الله تعالی علیه)1

قال الامام المهدی(صلوات الله علیه)

"و اما الحوادث الواقعة فارجعوا فیها إلی رواة حدیثنا فانهم حجتی علیکم و انا حجة الله علیهم"

 

زندگینامه علامه ذوالفنون

آیت الله شعرانی(رحمه الله علیه)

 

 حضرت علامه ذوالفنون، حکیم  حاج میرزا ابوالحسن شعرانی فرزند مرحوم حاج شیخ محمد و از نوادگان ملا فتح الله کاشانی صاحب تفسیر منهج الصادقین به سال 1320 هجری ـ قمری در شهر تهران دیده به جهان گشود و در بیت علم و فضیلت و تقوا رشد و نمو کرد. در کودکی و نوجوانی، قرآن، تجوید و ادبیات عرب را نزد پدر فراگرفت و کتب رایج در رشته‏های مختلف را در محضر علمای قم و تهران بخصوص مدرّسان مدرسه فخریه(مروی) فراگرفت.

ایشان در تهران ضمن اقامه نماز جماعت در مسجد ملاابوالحسن (معروف به مسجد حوض-در نزدیکی بازار تهران-چهار راه سیروس) به بیان معارف اسلامی برای مردم پرداخته و عمر خود را به مطالعه، تحقیق، تألیف و تدریس گذراند و در حدود سی‏سال حوزه درس داشت.(در مدارس مختلف از جمله مدرسه ابوالفتح، مدرسه فخریه(مروی)،مدرسه عالی سپهسالار)

درس استاد منحصر به خواص و شاگردان نبود؛ بلکه در جلسات متعددی به بیان اصول و احکام و اخلاق دینی و رفع شبهات می‏ پرداختند. در مورد روش تدریس و بیان استاد چنین آمده: آیت الله شعرانی مطالب عالی علمی را تنزل می‏دادند تا همگان بتوانند از مواهب دانش که خدا نصیب ایشان کرده بهره‏ مند گردند و شاگردان آن عالم عالیقدر با مثالهایی که به خود استاد اختصاص داشت، مطالب علمی را بخوبی درک می‏کردند.

شاخصه های علمی علامه شعرانی

  • وسعت گستردگی معلومات :
    امتیاز برجسته مرحوم شعرانی این است که ایشان از معدود افراد جامع بین معقول و منقول در قرن اخیر و حتی صاحب نظر در علومی چون نجوم، ریاضی و طب بوده‏اند. این جامعیت و وسعت معلومات برای اسلام‏شناسی امتیازی مهم محسوب می‏شود.
  • دقت و تعمّق:
    مرحوم علامه شعرانی را می‏توان در دقت و تعمق در مسائل علمی و آیات قرآن و روایات اهل بیت جزء معدود افرادی دانست که با وجود سعه علمی و گستردگی اطلاعات به هنگام تحلیل و استنتاج لوازم از ملزومات توانایی و ابداع خاصی برخوردارند.
  • روحیه نقادی:
    روحیه حق‏طلبی مرحوم شعرانی که جز با بررسی و نقادی منصفانه آرا حاصل نمی‏شد، ایشان را به نکاتی دقیق و راهگشا در زمینه‏های علوم عقلی و نقلی و نیز فهم آیات و روایات رهنمون می‏گشت و احترام بسیار ایشان به علما، هیچ‏گاه مانع از نقادی آثار و آرای آنان نمی‏شد؛ چرا که ادامه حیات علم را در تحرّی حقیقت و تمییز صحیح از سقیم می‏دیدند.
  • شرح صدر و تقوای علمی
  • روشن بینی و قدرت درک مفاهیم و موضوعات جدید

 

وی نمونه جامعیت در علوم مختلف و تعلیم آن به دیگران بود. وسعت و عمق علمی او به عنوان نمونه باعث شد که هیأت فلاماریون را از فرانسوی به فارسی ترجمه کرد و برای جمعی درس گفت، و سید حسن مدرس دستور داد که او در مدرسه عالی سپهسالار (مدرسه عالی شهید مطهری کنونی)، ریاضی تدریس کند.  برخی ایشان را خواجه نصیر عصر، و استاد جلال الدین همایی ایشان را شیخ بهایی عصر لقب داده‌اند.

علامه حسن زاده آملی درباره تبحر و گستردگی معلومات استادش، علامه شعرانی می گوید: "آقای شعرانی ذوالفنون بودند. بنده هیچ یک از اساتیدم را به تبحر در منقول مثل ایشان ندیدم. یکی از کتابهای دوره شفا، علم موسیقی است. مرحوم آقای شعرانی، موسیقی هم می دانست. فرانسه را به اندازه عربی می‌دانست و مسلط بود. جناب علامه شعرانی در ادبیات، قلم توانایی داشت. فارسی را خیلی سنگین و قوی و فصیح می‌نوشت. در ریاضیات عالیه. در نجوم: من بارها این مطلب را به عرض رسانده‌ام در میان علمای روحانی ما، در عصر خودم بنده کسی را به تبحر در ریاضیات از ایشان بهتر و برتر ندیدم."

 

 

آشنایی با زبانهای متعدد

 علامه شعرانی علاوه بر مهارت کافی در فقه و اصول و تفسیر و حدیث و فلسفه و ریاضی و عرفان و کلام و ...، با چندین زبان ـ غیر از فارسی و عربی ـ آشنا بود: 

۱. فرانسه: علامه شعرانی به زبان فرانسه، کاملاً تسلط داشت و بسیاری از کتب علوم اسلامی ترجمه شده به زبان فرانسه را خود مطالعه و با متن اصلی تطبیق می‎کرد و صحت و سقم ترجمه را تعیین می‎نمود. 


۲. ترکی: زبان ترکی را مثل زبان مادری می‎دانست و می‎خواند و می‎نوشت. 


۳. انگلیسی: وی به زبان انگلیسی نیز به قدر متعارف و لازم آشنایی داشت. 


۴. عبری: شاید شگفت انگیز باشد که عالمی دینی با آن همه وسعت اطلاعات و اشتغالات در علوم مختلف، به زبان عبری هم تسلط داشته باشد! ایشان این زبان را از یک روحانی یهودی فرا گرفته بود.

از معروفترین اساتید او در حوزه علمیه تهران، می‎توان از آیه الله حاج میرزا مهدی آشتیانی نام برد. هم چنین حکیم محقق میرزا محمود قمی از اساتید او بود که مردی زاهد و دانشمند بود.

حبیب الله ذو الفنون نیز استاد ریاضی میرزا ابو الحسن شعرانی در حوزه تهرانی بود. 
میرزا ابو الحسن شعرانی، در دوره جوانی که حوزه علمیه قم تازه تأسیس شده بود، سفری به آن دیار کرد و در محضر اساتیدی مانند‌ آیه الله حاج شیخ عبدالکریم حائری (مؤسس حوزه) ،حاج شیخ عبد النبی نوری به ادامه تحصیل پرداخت. 

 پس از سالها تحصیل در حوزه تازه تأسیس قم، آهنگ حوزه کهن و پر خاطره نجف اشرف کرد و مدتها در آن جا موفق به بهره‎گیری از محضر اساتید بزرگ شد. در بین اساتید حوزه علمیه نجف، سید ابوتراب خوانساری (متوفای 1346 ق.) بیشتر از دیگران، علامه شعرانی را مجذوب خود کرد. سید ابوتراب خوانساری در بین علماء شخصیت بر جسته‎ای داشت و علاوه بر فقه و معارف شیعه، با فقه اهل سنت نیز آشنا بود. 
شیخ ابو الحسن شعرانی پس از تکمیل تحصیلات علمی و سیر و سلوک عرفانی و عملی، در اوج استبداد رضا خانی، به تهران بازگشت و شروع به تبلیغ و تدریس و تحقیق و ادامه سیر و سلوک کرد.


علامه میرزا ابو الحسن شعرانی در مدت عمر پر برکت خویش شاگردانی فرزانه و حکیم و فقیه تربیت کرد. بسزاست به معرفی برخی از آنان بپردازیم. 
- آیه الله میرزا هاشم آملی (ره)
- آیه الله شیخ عبدالله جوادی آملی 
- آیه الله شیخ حسن حسن زاده آملی 
- استاد شیخ محمد حسن احمد فقیه یزدی 
- علی اکبر غفاری(ره)

-محدث اُرمُوی (ره)

علامه میرزا ابو الحسن شعرانی در اواخر عمر دچار ضعف و بیماری قلب و ریه شد و زیر نظر پزشک بود. وقتی بیماری‎اش شدت یافت برای معالجه به آلمان برده شد و در بیمارستانی در شهر هامبورگ بستری گردید. اما معالجات سودی نبخشید و شاید تقدیر چنین بود! ... 
سرانجام این عالم عامل و دانشمند کم نظیر، پس از هفتاد و سه سال زندگی پر افتخار، در شبِ یک شنبه، هفتم شوال 1393 قمری (12/8/1352) جان به جان آفرین تسلیم کرد و دعوت حق را لبیک گفت. 
روز چهارشنبه، جنازه‎اش به تهران منتقل گشت و قبل از ظهر روز پنج شنبه تشییع گردید و در جوار ملکوتی حضرت عبدالعظیم حسنی، روبروی باغ طوطی، به خاک سپرده شد.

 

از آثار بی نظیر و بسیار ایشان فقط به چندی اشاره میکنیم از جمله:

حاشیه بر مجمع البیان در ده جلد با تصحیح کامل و اعراب اشعار و توضیح آنها
 تصحیح کامل تفسیر صافی در دو جلد 
حواشی و تعلیقات بر تفسیر کبیر منهج الصادقین در ده جلد

ترجمه و شرح دعای عرفه حضرت امام حسین« علیه‏السلام »به ضمیمه کتاب فیض الدموع

تعلیقاتی بر کتاب "محمد پیامبر و سیاستمدار " نوشته مونتگمری وات

شرح عمل به زیج هندی و براهین عملیات آن مبتنی بر هیئت جدید
هیئت فلاماریون ترجمه از زبان فرانسه
 تقویمهای شبانه‏روزی
و...... 

 

در آخر 

منابع:

کتاب ارزشمند در آسمان معرفت اثر علامه حسن زاده آملی(بهترین و کاملترین منبع در این زمینه)

سایت اندیشه قم

سایت تجلی ملکوت

 

/ 2 نظر / 13 بازدید
يك بنده خدا

بسيار خوب متشكر

محمدحسین

خیلی خوب ممنون